.:: Teoria Kosztów Komparatywnych ::.

Teoria kosztów komparatywnych (określanej obecnie coraz częściej jako teoria kosztów względnych) jest teorią mającą rodowód klasyczny. Powstała ona na bazie dociekań dotyczących teorii kosztów absolutnych. Ponieważ obie te teorie stanowi podstawę klasycznej teorii handlu zagranicznego, celowym staje się przybliżenie istoty każdej z nich, a przede wszystkim istoty teorii kosztów względnych.

Teoria kosztów absolutnych zakłada, że podstawą specjalizacji międzynarodowej, a zarazem źródłem osiągania korzyści z handlu międzynarodowego jest występowanie miedzy dwoma krajami i (lub) większą liczbą krajów bezwzględnych (absolutnych) różnic w kosztach wytwarzania, które mierzy się wyłącznie nakładami pracy. Zakłada ona, że rozwój międzynarodowego podziału pracy będzie prowadził do lepszego wykorzystania mocy produkcyjnych w danych krajach oraz spowoduje wzrost produkcji dóbr w nich wytwarzanych i będących przedmiotem wymiany, co stanowi z kolei bezpośrednią przyczynę osiągania przez partnerów określonych korzyści. W praktyce jednak trudno sobie wyobrazić długookresowy rozwój handlu międzynarodowego, wyłącznie według tej zasady. Trudno bowiem sformułować jakiekolwiek wskazówki dla krajów które produkują wszystkie towary i usługi (lub ich większość) drożej niż ich handlowi partnerzy, a zarazem nie dysponują możliwościami długookresowego finansowania nadwyżki importu nad eksportem. Wskazówek takich udzielili autorzy teorii kosztów względnych. Udowodnili oni, że możliwości korzystnej specjalizacji międzynarodowej istnieją również w warunkach utrzymywania się miedzy dwoma krajami absolutnych różnic w kosztach produkcji, to jest także wtedy, gdy jeden z nich wytwarza wszystkie towary drożej (taniej) niż drugi.

Teoria kosztów względnych od momentu jest sformułowania przeszła daleko idącą ewolucję, będąc wielokrotnie reinterpretowana. Nadal wiele jej elementów zachowuje aktualność po dzień dzisiejszy. Autorzy teorii kosztów względnych (D.Ricardo, R.Torrens) jej istotę upatrywali w korzyściach płynących z wymiany międzynarodowej w specjalizowaniu się poszczególnych krajów w produkcji na własne potrzeby i na eksport tych towarów, które mogą być w każdym z nich wytwarzane względnie taniej niż w innych krajach. Ich zdaniem specjalizacja i wymiana międzynarodowa są umożliwiają efektywne wykorzystanie zasobów i sił produkcyjnych każdego kraju, a w konsekwencji świata jako całości. Największe korzyści widzieli oni w rozwijaniu handlu zagranicznego w warunkach swobodnej konkurencji na rynkach narodowych i w skali międzynarodowej. Stwierdzenia te stanowią podstawę zasady kosztów względnych, której istotę można uogólnić i sprowadzić do twierdzenia, że: każdy kraj powinien eksportować towary, których produkcja wymaga większego zastosowania bardziej obfitego i w związku z tym tańszego czynnika produkcji, importować zaś towary, których produkcja wymaga większego zastosowania mniej obfitego i w związku z tym droższego czynnika produkcji. Zasada ta jest jednocześnie zasadą racjonalnego gospodarowania w skali międzynarodowej. Wskazuje ona bowiem: jak uzyskać daną ilość określonego wyrobu przy minimalizacji nakładów lub jak uzyskać większy efekt przy danych nakładach.

Oznacza to, że w warunkach dysponowania przez kraj A absolutną przewagą w produkcji różnych dóbr (załóżmy dwóch z nich) nad krajem B, to kraj A powinien się specjalizować w produkcji i eksporcie tego towaru, który może wyprodukować stosunkowo taniej niż kraj B, to jest towaru w przypadku którego jego przewaga, mierzona kosztami (a także cenami) nad krajem B jest stosunkowo największa. Kraj B zaś powinien jednocześnie specjalizować się w produkcji i eksporcie towaru, w przypadku którego jego (podobnie mierzona) niekorzystna sytuacja ujawnia się w stosunkowo najmniejszym stopniu.
Niekiedy zasadę kosztów względnych (jak i absolutnych) formułuje się, uwzględniając nie różnice w kosztach i cenach produkcji, lecz w warunkujących ją różnicach w wydajności pracy.
Brzmi ona wówczas następująco: zawsze korzystna jest specjalizacja kraju A w tej dziedzinie produkcji, w której ma on stosunkową przewagę w wydajności pracy nad krajem B, natomiast niekorzystna jest sytuacja w tej dziedzinie, w której dany kraj nie ma względnej przewagi nad partnerem handlowym. Zasadę kosztów komparatywnych można uogólnić. Jeśli przyjmiemy, że kraj B (będący w niekorzystnej sytuacji pod względem wydajności pracy) traktować będziemy jako pozostałe kraje świata, stanowiące otoczenie kraju A (mającego stosunkową przewagę w wydajności pracy), to zasada kosztów względnych przyjmie formułę: dla każdego kraju zawsze opłacalna jest specjalizacja w produkcji i eksporcie tych produktów (towarów i usług), w przypadku których ma on stosunkową przewagę w wydajności pracy nad zagranicą, natomiast niekorzystna jest specjalizacja w produkcji i eksporcie tych produktów w przypadku których kraj ten nie ma w stosunku do zagranicy (otoczenia) tak rozumianej przewagi względnej.

Reasumując, partnerzy handlu zagranicznego, przy jego rozwijaniu zgodnie z zasadą korzyści względnych, osiągają znaczne korzyści, przy jednak nie zawsze równym jej podziale pomiędzy nich. Zasada korzyści względnych przyczynia się do kształtowania warunków rozwoju handlu międzynarodowego.

Międzynarodowe stosunki ekonomiczne (nazywane także międzynarodowymi stosunkami gospodarczymi) mają wymiar nauki i praktyki. Nauka obejmuje teorię i politykę. Przy czym teoria zajmuje się badaniem praw ekonomicznych rządzących procesami zachodzącymi w gospodarce światowej, a polityka zaś określa metody i środki osiągania przez państwo postawionych sobie celów gospodarczych oraz osiągania celów różnych krajów w drodze współpracy gospodarczej z zagranicą, jak też zasady tworzenia wspólnych, międzynarodowych instytucji i organizacji gospodarczych. W wymiarze praktyki międzynarodowe stosunki ekonomiczne przejawiają się zaś praktyczną realizacją postawionych celów i zadań w obszarze gospodarki światowej.
Międzynarodowe stosunki ekonomiczne obejmują: międzynarodowy podział pracy; międzynarodową wymianę gospodarczą (międzynarodową wymianę towarów; międzynarodową wymianę usług; międzynarodowe obroty kapitałowe; międzynarodowe przepływy technologii; międzynarodowe przepływy ludności siły roboczej) oraz międzynarodowe stosunki finansowe. Zakres międzynarodowych stosunków ekonomicznych jest więc bardzo szeroki. Oddziaływują one na wszystkie sfery działalności gospodarczej, wpływając na tempo i kierunki rozwoju gospodarczego, a przez to także decydują o pozycji ekonomicznej i politycznej poszczególnych krajów w świecie.
Jednym z praktycznych wyrazów realizacji międzynarodowych stosunków ekonomicznych jest integracja gospodarcza, rozumiana potocznie określa jako proces scalania (zespalania) gospodarek narodowych, widziany jednak nie jako dodawanie potencjałów ekonomicznych, lecz jako tworzenie nowych organizmów gospodarczych o odmiennych właściwościach. Widzi się ją jako stan i jako proces, czyli wytworzenie się, na podstawie wykształconej jednolitej struktury ekonomicznej, pewnego organizmu gospodarczego, obejmującego grupę krajów, który ze względu na wysoki stopień wewnętrznych powiązań ekonomicznych i osiągniętą w ich wyniku wewnętrzną spójność ekonomiczną, widocznie wyodrębnia się z całokształtu gospodarki światowej.
Współczesna integracja gospodarcza jest procesem obiektywnym, u podstaw którego znajdują się wymagania współczesnego etapu rozwoju gospodarczego, a zwłaszcza konieczność zapewnienia wielkiej skali produkcji, szybkiego postępu technicznego, rozwoju specjalizacji i kooperacji zarówno w samej produkcji, jak i w badaniach naukowych oraz konieczność dysponowania szerokimi rynkami zbytu. Podstawowym jej celem jest wzrost efektywności gospodarowania. Jego realizacji służą możliwości unowocześnienia gospodarki przez zmiany jej struktury.
Teorie międzynarodowych stosunków ekonomicznych sprowadzane są najczęściej do teorii handlu międzynarodowego (zagranicznego). Potwierdza to rys historyczny ich kształtowania się. Ich początków doszukiwać należy się już w starożytności, chociaż ujawniła ona wówczas specyfikę odpowiednią tamtym czasom. Problematyka ta dostrzegana była również w okresie średniowiecza. Radykalne przewartościowania nastąpiły jednak dopiero z chwilą zmiany podejścia do rozwoju handlu zagranicznego i międzynarodowego, pogłębione jeszcze bardziej na przełomie XIX i XX wieku. Problematyka wymiany międzynarodowej jest znaczącą dla współczesności. Funkcjonujące teorie wymiany międzynarodowej można podzielić na: teorie neoczynnikowe teorie neotechnologiczne oraz technologie popytowo-podażowe. Najbardziej znaczącą spośród nich jest teoria kosztów komparatywnych.

.:: Problematyka Kosztów Funkcjonowania Przedsiębiorstwa ::.

Istotnym elementem teorii funkcjonowania przedsiębiorstwa jest problematyka kosztów funkcjonowania przedsiębiorstwa. Stanowią bowiem one istotny składnik optymalizacji decyzji podejmowanych przez producenta. Kwestie te znajdują się w obszarze zainteresowań teorii kosztów. Rozpatrywane są one jako koszty własne funkcjonowania przedsiębiorstwa, których zasadniczą (obok kosztów którymi są procenty od kredytów, składki ubezpieczeniowe itd.) i najbardziej znaczącą częścią są koszty produkcji. Koszty produkcji są poniesionymi w określonym czasie wydatkami na opłacenie niezbędnych elementów procesu produkcyjnego, to jest nakładami na środki produkcji (środki pracy i przedmioty pracy) oraz nakładami pracy ludzkiej (żywej) poniesionymi na wytworzenie określonego produktu.

 

Mikroekonomia w odniesieniu do kosztów produkcji odwołuje się do kosztów całkowitych przedsięwzięcia produkcyjnego lub usługowego, traktowanych jako sumę kosztów faktycznych (określanych także jako koszty explicite) – czyli kosztów poniesionych na: płace pracowników produkcyjnych, wydatki na surowce, materiały, półfabrykaty i energię oraz kosztów alternatywnych (określanych także jako koszty implicite) – czyli kosztów związanych z utratą korzyści zastosowania danych zasobów w innej działalności gospodarczej. Koszt całkowity przedsięwzięcia gospodarczego jest więc sumą kosztów explicite i kosztów implicite.

W rzeczywistości gospodarczej, charakteryzującej się dużą zmiennością techniczno-technologiczną i organizacyjną przedsiębiorstw, wyróżnia się różnego rodzaje kosztów produkcji. W pierwszym rzędzie dzieli się je na koszty produkcji w krótkim okresie i koszty w długim okresie. Z podziałem tym wiąże się podział kosztów na koszty całkowite, koszty przeciętne (czyli jednostkowe) oraz koszty krańcowe. Kosztami produkcji krótkiego okresu są koszty całkowite dzielące się na koszty zmienne (płace pracowników produkcyjnych, wydatki na surowce, materiały, półfabrykaty, energię itp.) zmieniające się wraz ze zmianami wielkości produkcji, oraz na koszty stałe (jak: płace pracowników administracji i obsługi, koszty zużycia się budynków, maszyn i urządzeń, opłaty za użytkowanie ziemi, wynajmu lokali, koszty kredytów, niektóre podatki) będące niezależnymi od rozmiarów i wzrostu produkcji oraz rozkładające się na większą ilość jednostek.
Koszty produkcji w długim okresie rozpatrywane są w związku z kształtowaniem kosztów zmiennych pod wpływem inwestycji. Dzięki nim możliwe staje się zwiększenie kapitału trwałego. Kształtowanie się zaś tego procesu związane jest z kształtowaniem się długookresowych kosztów przeciętnych (DKP). Koszty te w początkowym okresie zwiększania kapitału trwałego ulegają zwykle obniżeniu, lecz po przekroczeniu pewnego rozmiaru zaczynają wzrastać – między innymi z przyczyn rosnących kosztów zarządzania wielkim przedsiębiorstwem lub w wyniku wzrostu cen zaopatrzenia surowców naturalnych. Oznacza to, że zwiększanie nakładów na kapitał trwały jest korzystne tylko do pewnej wielkości produkcji – to jest do takiej przy której długookresowe koszty przeciętne osiągną minimum, a potem zaczynają już rosnąć.
Kosztami całkowitymi (KC) są pełne koszty ponoszone przez dane przedsiębiorstwo, związane z wyprodukowaniem przez nie określonej ilości towarów lub usług.

Kosztami przeciętnymi (KP) nazywanymi również kosztami jednostkowymi są koszty całkowite podzielone przez ilość wyprodukowanych jednostek (Q). Określa się je według formuły:
Kosztami krańcowymi (KK) są koszty wyprodukowania dodatkowej jednostki produktu (DQ). Mierzy się je stosunkiem przyrostu kosztów całkowitych (DKC) do przyrostu produktu (DQ). Informuje on przedsiębiorcę, ile kosztuje ostatnia jednostka wytwarzanego wyrobu i czy następna jednostka będzie kosztowała go taniej czy drożej. Znajomość kosztu krańcowego jest przydatna dla przedsiębiorcy w momencie, gdy ma podjąć decyzję co do zwiększenia lub zmniejszenia produkcji.

W odniesieniu do kosztów własnych przedsiębiorstw – w tym również w odniesieniu do kosztów produkcji dokonuje się także innych ich podziałów. Często dzieli się je koszty osobowe i rzeczowe. Kosztami osobowymi jest ta część kosztów która wiąże się z wypłatą wynagrodzeń. Stanowią je więc: płace i składki ubezpieczeniowe. Kosztami rzeczowymi są zaś wszystkie inne koszty poza osobowymi.
Jeszcze innym podziałem jest podział kosztów na koszty proste i złożone. Prostymi są te które można bez trudu odnieść do układu rodzajowego kosztów np. jest nim koszt transportu obcego na rzecz innych usług świadczonych na rzecz przedsiębiorstwa. Złożonymi są natomiast koszty, które obejmują kilka rodzajów kosztów – np. są nimi koszty transportu własnego obejmujące płacę kierowców, amortyzację samochodów, koszt paliwa itd.
W analizie kosztów produkcji wyróżnia się także koszt bezpośrednie i pośrednie. Kosztami bezpośrednimi są te koszty które dotyczą bezpośrednio poszczególnych wyrobów gotowych, towarów i usług- np. koszt zużycia materiałów, koszt opakowań. Te zaś koszty których nie da się bezpośrednio przypisać do wytworzonych produktów czy świadczonych usług zaliczamy do kosztów pośrednich. Są nimi przede wszystkim koszty administracji.

Konsumpcja gospodarcza to konsumpcja usług świadczonych przez czynniki wytwórcze – czyli konsumpcja czynników produkcji. Kwestia ta jest przedmiotem dociekań teorii produkcji.
Teoria produkcji jest teorią ekonomiczną zajmującą się głównie rzeczową stroną procesów wytwórczych. Zajmuje się ona analizą wyznaczników zmian wielkości produkcji oraz związków między nakładami a rozmiarami wytworzonego produktu. Obejmuje ona obok celów, zadań i funkcji tego procesu również zachowania przedsiębiorstwa w toku realizacji produkcji oraz jego reakcje na zachowania konkurencyjne innych przedsiębiorstw.
Produkcja to działalność rozłożona w czasie, polegająca na przetwarzaniu czynników produkcji(podstawowych i współczesnych) na dobra (wyroby) i usługi potrzebne do spożycia i inwestycji. Mierzy się ją wielkością produktu (wyrażonego w jednostkach o stałej) jakości na jednostkę czasu. Natomiast zużycie czynników produkcji w określonych ilościach i w danym czasie zaangażowanych w procesie produkcji, nazywa się nakładami. Zatem wielkość produkcji jest funkcją ilości nakładów oraz od technologii i przedsiębiorczości. Główną kategorią teorii produkcji jest funkcja produkcji. Jej wielkość (tj. produkcji) wynika z ilości nakładów czynników produkcji. Jest ona funkcją wielu zmiennych. Definiuje się ją jako stosunek miedzy wielkością produkcji danego wyrobu (Q), a potrzebnymi do jego wytworzenia nakładami czynników produkcji (L, K, Z) które mogą być stosowane w wielu proporcjach.
W toku produkcji, przedsiębiorstwa zmuszone są do podejmowania i rozwiązywania wielu problemów decyzyjnych związanych z efektywnym zastosowaniem czynników produkcji. Odwołując się do kryterium czasu, możemy podzielić je na krótkookresowe, długookresowe i bardzo długookresowe.
Ważną częścią składową mikroekonomii jest teoria funkcjonowania przedsiębiorstwa. W istocie rzeczy jest ona teorią zachowań producenta, traktowanego jako podmiot gospodarczy. Zaznaczyć przy tym trzeba, że producent (utożsamiany z przedsiębiorstwem) w gospodarce rynkowej występuje w podwójnej roli. Z jednej strony jako nabywca, który w celu wytwarzania dóbr musi zaopatrywać się na rynku w niezbędne czynniki produkcji (surowce, maszyny, siłę roboczą, ziemię, kapitał finansowy itp.); z drugiej strony jednocześnie jako sprzedający (oferant) wytworzone przez siebie produkty i usługi. Najogólniej określając obejmuje ona problematykę: organizacji przedsiębiorstw; konkurencji, oraz kosztów.
Pierwszoplanowym elementem teorii przedsiębiorstwa jest samo przedsiębiorstwo, rozumiane jako organizacja pod jednym zarządem, wyodrębniona ekonomicznie i prawnie, której celem jest działalność przynosząca zyski w wyniku sprzedaży własnych produktów i usług. W rzeczywistości gospodarczej mamy do czynienia z wieloma formami i rodzajami przedsiębiorstw, które dają się pogrupować według: formy własności, pozycji rynkowej, wielkość oraz rodzaju prowadzonej działalności.
Ważnym elementem teorii przedsiębiorstwa jest teoria konkurencji widziana jako teorią funkcjonowania rynku kształtującego rzeczywiste zachowania podmiotów gospodarczych.
Ważnym elementem teorii funkcjonowania przedsiębiorstwa jest problematyka kosztów produkcji. Stanowią bowiem one istotny składnik optymalizacji decyzji podejmowanych przez producenta.

 

.:: Towar i Cena ::.

Towar to produkt pracy ludzkiej w postaci dobra lub usługi przeznaczony do sprzedaży. Uosabia on stosunek sprzedawcy i nabywcy. Charakteryzuje się wartością użytkową i wartością wymienną. Dzięki swojej wartości użytkowej, przez którą rozumiemy całokształt fizycznych i chemicznych właściwości, pozwalających zaspokoić określoną potrzebę, staje się on przedmiotem społecznego zapotrzebowania. Natomiast dzięki wartości wymiennej – którym jest ilościowy stosunek, w jakim jeden towar jest wymieniamy na inny – w procesie wymiany producent (sprzedawca) otrzymuje za swój oferowany towar określoną wartość innego towaru. Towar na który został wymieniony dany towar nazywamy jego ekwiwalentem. W gospodarce rynkowej funkcję ekwiwalentu najlepiej pełni pieniądz.

Cena to wartość towaru wyrażona w pieniądzu. Jest ona relacją wymienną pomiędzy towarami i wypadkową różnokierunkowych interesów sprzedawców i nabywców. Pierwsi chcą uzyskać cenę najwyższą, drudzy zaś chcą dokonać zakupu po cenie najniższej. Ich siła przetargowa prowadzi do ustalenia ceny i do zawarcia transakcji kupna i sprzedaży. Jako taka kształtuje się więc ona w wyniku gry popytu i podaży.
Cena pełni w gospodarce wielorakie funkcje, spośród których najważniejszymi są : agregacyjna, informacyjna, dochodowa, redystrybucyjna, bilansująca i stymulacyjna.
Istotą funkcji agregacyjnej ceny jest sprowadzanie nakładów i wyników do wspólnego mianownika, w celu obiektywizacji alternatyw wyboru.
Natomiast istotą funkcji informacyjnej ceny jest pełnienie roli parametru docierającego do wszystkich podmiotów gospodarczych z informacją umożliwiającą im podejmowanie określonych działań. Informuje ona nabywcę o ile zmniejszą się jego zasoby pieniężne gdy dokona zakupu określonego dobra (usługi), a producenta zaś o tym o ile zwiększy się jego dochód, gdy dokona sprzedaży danego dobra (usługi). Cena jest więc informacją i sygnałem rynku kierowanym w stronę podmiotów gospodarczych w celu wsparcia optymalności wyboru. Umożliwia ona przeprowadzenia porównania nakładów na wytworzenie danych dóbr (usług) z ich efektami w różnych sferach działalności gospodarczej, co jest korzystne dla producentów (zarówno jako sprzedawców i jako nabywców) jak i konsumentów. Znajomość cen przez producentów umożliwia im bowiem w roli sprzedawcy swoich wyrobów, kształtowanie – pod kątem sprzedaży – najkorzystniejszej dla siebie struktury wytwarzania, zaś w roli nabywcy czynników produkcji wyboru najlepszych rozwiązań spośród możliwych wariantów. Natomiast konsumenci znając ceny mają możliwość kształtowania swojej struktury spożycia. Cena rosnąc informuje ich o konieczności ograniczenia zakupu danego dobra (usługi) i ewentualnie o możliwości zwiększenia zakupu dóbr substytucyjnych. Obniżając zaś swój poziom, cena informuje o możliwości zwiększenia zakupu danego dobra lub innych dóbr. Funkcja informacyjna ceny oprócz wymiaru wewnętrznego ma również wymiar zewnętrzny. Znajomość cen na poszczególne dobra i usługi na rynku wewnętrznym i zewnętrznym pozwala określić optymalny poziom, strukturę oraz kierunki eksportu i importu.
Cena za sprawą pełnienia funkcji agregacyjnej i informacyjnej umożliwia przeprowadzenie poprawnego rachunku ekonomicznego, czyli podjęcie ekonomicznie uzasadnionych decyzji, warunkujących racjonalne rozdysponowanie zasobów między poszczególne dziedziny wytwarzania i warunkuje dopasowanie struktury produkcji do struktury społecznego zapotrzebowania.
Funkcja dochodowa ceny wiąże się z takim kształtowaniem cen na poszczególne dobra i usługi, który zapewniałby odtworzenie kosztów poniesionych na wytworzenie tych dóbr i usług oraz osiągnięcie pewnej nadwyżki niezbędnej do finansowania rozwoju gospodarczego. Rozpatrywać trzeba ją zarówno w wymiarze makroekonomicznym – jak i mikroekonomicznym. W pierwszym wiąże się z kształtowaniem ogólnego poziomu cen w taki sposób aby suma cen wszystkich dóbr i usług wytworzonych w danym czasie zapewniła odtworzenie kosztów poniesionych na ich wytworzenie i realizację oraz nadwyżkę (to jest globalny produkt dodatkowy) służący finansowaniu rozwoju społeczno-gospodarczego kraju. W wymiarze mikroekonomicznym wiąże się ona z kształtowaniem poziomu cen konkretnych dóbr i usług lub ich grup, w taki sposób aby producenci mieli zapewnione odtworzenie kosztów poniesionych na ich wytwarzanie i realizację oraz osiągnęli odpowiednią nadwyżkę (indywidualny produkt dodatkowy) na finansowanie własnych potrzeb rozwojowych oraz na ogólnokrajowych potrzeb rozwoju.
Z kolei funkcja redystrybucyjna ceny ujawnia się wówczas gdy mamy do czynienia z sytuacją gdy cena różni się od wartości, to znaczy gdy zawiera zróżnicowane zyski, podatki i opłaty. Ma to miejsce w sytuacji ustalania cen przez przedsiębiorstwa dominujące na rynku. Ustalają one zwykle ceny na wytwarzane przez siebie dobra (usługi) na poziomie zapewniającym osiąganie zysku wyższego od przeciętnego, przechwytując w ten sposób dochody innych przedsiębiorstw oraz konsumentów. Innym przykładem funkcjonowania redystrybucyjnej funkcji cen jest sytuacja redystrybucji dochodów przez państwo, za pomocą cen, poprzez obciążenie cen podatkami lub przez ich subwencjonowanie. Cena więc, w określonej sytuacji może stać się narzędziem redystrybucji umożliwiającym przesunięcie dochodów pomiędzy podmiotami gospodarczymi i grupami społecznymi, w zależności od struktury nabywanych dóbr i usług oraz struktury i poziomu cen.
Istota funkcji bilansującej (rozdzielczej, dystrybucyjnej) ceny wynika z bilansowanie popytu z podażą. Poprawnie mogą ją pełnić tylko ceny równowagi rynkowej, a więc takie ceny przy których nie pojawiają się ani niedobory, ani nadmierne nadwyżki podaży w stosunku do popytu. Funkcja ta zapewnia nabycie dóbr każdemu, kto jest gotów zapłacić za nie określone ceny. W sytuacji, gdy ceny poszczególnych dóbr i usług nie równoważą popytu na nie z ich podażą występują zakłócenia w podziale. Gdy są one zbyt niskie, to popyt jest nadmierny w stosunku do podaży – co powoduje, że podział odbywa się według innych kryteriów niż kryterium najwyższej efektywności. Gdy zaś ceny są zbyt wysokie, to popyt jest niewystarczający w stosunku do podaży – co powoduje, że część produkcji nie podlega podziałowi i tworzy zapasy.
Funkcja stymulacyjna (bodźcowa) ceny wiąże się kształtowaniem łącznych dochodów pieniężnych producentów pod wpływem zmiany ich przychodów i kosztów spowodowanych zmianą poziomu oraz relacji cenowych. Ponieważ dochody są podstawą dokonywania wyborów i podejmowania decyzji, stąd też ceny kształtowane na podstawie popytu i podaży skłaniają producentów do działań zgodnych z wymogami rynku. W sytuacji wzrostu ceny przy danych nakładach – a więc wzrostu zysku jednostkowego a przez to poprawy opłacalności – cena staje się bodźcem do: zwiększania produkcji i podaży danego wyrobu (usługi); unowocześniania produkcji; poprawy jakości, estetyki i funkcjonalności wyrobów. W sytuacji zaś spadku ceny przy danych nakładach – a więc obniżeniu opłacalności – cena skłania producentów do ograniczenia produkcji i podaży danych dóbr. Często w takiej sytuacji staje się ona także bodźcem do obniżenia kosztów wytwarzania oraz wdrażania postępu naukowo-technicznego.