.:: Czynniki Wzrostu Gospodarczego ::.

Wpływ na reprodukcję społeczną mają czynniki wzrostu i rozwoju gospodarczego oraz rozwoju społeczno-gospodarczego. Stąd też zachodzi potrzeba ich wyraźnego wskazania i określenia.

Najczęściej analizy procesów reprodukcji rozszerzonej w gospodarce odnoszone są do wzrostu gospodarczego i w znacznej mierze koncentrują się na czynnikach jego kształtowania. Systematyka czynników wzrostu gospodarczego – ze względu na ich wielość i zróżnicowany charakter – pozwala wyróżnić trzy zasadnicze ujęcia:
pierwsze historyczne, według którego głównymi czynnikami wzrostu gospodarczego są kapitał, ziemia i praca;
drugie modelowe, w którym jako główne czynniki bezpośrednie przedstawia się zatrudnienie i wydajność pracy, a jako główne czynniki pośrednie – majątek produkcyjny i jego efektywność oraz inwestycje i ich efektywność;
trzecie systemowe, w których na podstawie różnych kryteriów dzieli się na czynniki wzrostu gospodarczego m.in. na:
tradycyjne, jak: zasoby naturalne, majątek, zasoby demograficzne;
nowoczesne, jak: postęp naukowo-techniczny i organizacyjny, postęp w kierowaniu gospodarką, zmiany strukturalne i międzynarodowy podział pracy społeczne, jak: infrastruktura ekonomiczna i społeczna;
rynkowe, jak: konkurencja i równowaga oraz
specjalne, jak: proporcjonalność i dysproporcje rozwoju.
Spośród czynników wzrostu gospodarczego najistotniejszą jej część stanowią czynniki ekonomiczne, ujawniające zarówno charakter wymierny (ilościowy) jak jakościowy.
Czynniki ekonomiczne ze względu na ich charakter dzieli się najczęściej na:

a) bezpośrednie do których zalicza się zatrudnienie (Z) i wydajność pracy (W) oraz na pośrednie do których zalicza się majątek produkcyjny (Mp) i efektywność wykorzystania majątku produkcyjnego (E)

b) ekstensywne (oznaczające przede wszystkim zmiany ilościowe), do których zalicza się zatrudnienie i majątek produkcyjny oraz na intensywne (oznaczające istotne zmiany jakościowe w czynnikach produkcji) obejmujące wydajność pracy i efektywność wykorzystania majątku.

c) zewnętrzne (handel zagraniczny, kredyty zagraniczne, kooperacja międzynarodowa, inwestycje zagraniczne (patenty, licencje) oraz wewnętrzne (oszczędności środków produkcji, wydajność pracy, zatrudnieni)

d) inwestycyjne (wielkość majątku produkcyjnego, tworzenie nowych miejsc pracy, techniczne uzbrojenie pracy, zastosowanie nowych maszyn i technologii) i pozainwestycyjne (stopień zużycia aparatu produkcyjnego; usprawnienia organizacyjne).

Czynniki rozwoju społeczno-gospodarczego
Wszystkie czynniki rozwoju społeczno-gospodarczego można podzielić na trzy podstawowe grupy:

1) Czynniki o charakterze ekonomicznym, do których zaliczamy:
zasoby pracy żywej i efektywność ich zastosowania (wydajność pracy),
zasoby produkcyjne majątku narodowego (wraz z jego strukturą branżową i przestrzenną),
poziom infrastruktury i jej dostosowanie do potrzeb rozwoju społeczno-ekonomicznego,
zasoby bogactw naturalnych kraju, ich ilość, różnorodność i dostępność,
miejsce danego kraju w międzynarodowym podziale pracy oraz wynikającą stąd strukturę i efektywność handlu zagranicznego,
chłonność rynku wewnętrznego,
kierunki zmian popytu ludności,
poziom i strukturę konsumpcji oraz tempo wzrostu stopy życiowej ludności.

1) Czynniki o charakterze organizacyjno-technicznym, do których zaliczamy:
postęp naukowo-techniczny i sprawność jego zastosowania w gospodarce narodowej,
postęp w dziedzinie organizacji pracy i organizacji produkcji,
postęp w dziedzinie planowania, kierowania i zarządzania gospodarką narodową,
postęp w dziedzinie specjalizacji, standaryzacji, typizacji kooperacji produkcji.

1) Czynniki o charakterze społeczno-politycznym, do których zalicza się :
cele społeczne działalności gospodarczej,
formy własności środków produkcji i zasady podziału wytworzonego dochodu,
poziom rozwoju oświaty i kultury, ich dostępność i powszechność,
ochrona zdrowia i opieka społeczna,
zabezpieczenie społeczne,
stosunki panujące w miejscu pracy i atmosfera w zakładzie pracy,
metody kierowania i zarządzania przedsiębiorstwem
warunki wypoczynku po pracy itp.